على بن محمد ناصر خان ظهير الدوله
20
سفرنامه ظهير الدوله ( همراه مظفر الدين شاه به فرنگستان ) ( فارسى )
و روز سهشنبه 18 رجب « قريب به وقت ظهر موسيو بل شارژدفر دولت فرانسه كه به تازگى مأمور به مقيمى دربار عليه ايران گرديده به اتفاق حاجى ظهير الدوله ايشيك آقاسىباشى و ميرزا محمد رئيس ادارهء پولتيكى وزارت امور خارجه بحضور باهر النور ملوكانه مشرف شد » « 27 » . اما در شعبان همين سال ظهير الدوله وزير عدليه شد ، داستان آن در روزنامهء ايران چنين نقل شد : « هنگامى كه وزارت عدليه به جناب جلالتماب سپهسالار اعظم تفويض يافت نظر به توجه و اهتمامى كه جناب معظم له در رسيدگى و انجام عرض عارضين داشتند و اكثر عارضين نيز از تجار و ارباب معاملات بودند برحسب ارادهء عليه عرايض و مهمات تجار كه سابق بر آن در وزارت تجارت رجوع مىشد به ديوانخانهء عدليه و در حضور جناب جلالتماب سپهسالار اعظم مرجوع و موكول گرديد بعد از آنكه خاطر مرحمت مظاهر همايون به نظم عساكر منصوره تعلق يافت و وزارت اعظم عسكريه را به عهده كفايت جناب معظم اليه واگذار و حاجى ظهير الدوله را به وزارت عدليه برقرار فرمودند » « 28 » . شاه دستورالعملى شامل ده بند به صدر اعظم داد كه برطبق آن عمل شود بند يا فصل يا ماده هفتم آن اين است : « سابعا - امور وزارت عدليه دو شق است . يكى عرايض مختصر است كه خود حاجى ظهير الدوله مىگذراند . ديگر عرايض عمدهء مهمه است كه بايد حاجى ظهير الدوله خلاصه كرده به توسط نور محمد خان امين ديوان نزد صدر اعظم ارسال دارد . جواب را صدر اعظم بنويسند . مجددا نور محمد خان به لحاظ مبارك برساند از آن قرار كه صدر اعظم نوشته است مجرى بدارند . » متن كامل اين دستورالعمل هم در مرآة البلدان آمده و هم در روزنامهء ايران آمده است « 29 » اين وزارت نيز همراه با آن دستورالعمل دوامى نيافت . در اواخر سال 1288 ظهير الدوله استعفا كرد يا هم مستعفى شد خبر آنچنين آمده است : « امين الملك پاشا خان كه از عهد شاه مرحوم غفران اللّه عليه تاكنون مشغول خدمتگزارى و چاكرى است و هميشه مرجع خدمات بزرگ بوده نظم دار الشورى و وكالت خراسان و آذربايجان و اغلب ممالك محروسه بعلاوهء ادارهء مازندران و خازنى مهر همايون و
--> ( 27 ) - روزنامهء ايران نمره 46 شنبه بيست و نهم رجب 1288 ص 1 ستون 1 . ( 28 ) - روزنامهء ايران نمره 50 چهارشنبه هفدهم شعبان 1288 ص 1 ستون 1 . ( 29 ) - مرآة البلدان ص 1668 روزنامه ايران نمره 52 چهارشنبه هفتم رمضان 1288 ص 2 .